Önleyici Hukuk ve Yönetim

Şirket İçi Soruşturma Nasıl Yürütülür?

Bir şikâyet, bir ihbar ya da bir denetim bulgusu; şirket içinde bir olayın araştırılmasını gerektirebilir. Bu noktada atılan ilk adımlar, sonucun hem adil hem de hukuken savunulabilir olup olmayacağını belirler.

Şirket içi soruşturma

Bir şikâyet, bir ihbar ya da bir denetim bulgusu; şirket içinde bir olayın araştırılmasını gerektirebilir. Bu noktada atılan ilk adımlar, sonucun hem adil hem de hukuken savunulabilir olup olmayacağını belirler. Aceleyle yapılan bir görüşme, eksik toplanan belgeler ya da savunma alınmadan verilen bir karar, haklı bir şikâyeti bile işverenin aleyhine çevirebilir. Bu yazıda şirket içi soruşturmanın temel adımlarını ele alıyoruz.

Şirket içi soruşturma ne zaman gerekir?

  • Bir çalışan hakkında disiplin ihlali, suistimal veya taciz iddiası olduğunda
  • İç denetimde usulsüzlük şüphesi tespit edildiğinde
  • Etik veya ihbar hattına bir bildirim yapıldığında
  • Bir iş kazası ya da ciddi bir olayın nedenlerinin araştırılması gerektiğinde

Temel ilkeler

Tarafsızlık

Soruşturmayı yürüten kişinin olayla, şikâyetçiyle veya hakkında iddia bulunan kişiyle çıkar ilişkisi bulunmamalıdır.

Gizlilik

Soruşturmanın içeriği yalnızca bilmesi gereken kişilerle paylaşılır. Bu, hem iddia sahibini hem de hakkında iddia bulunan kişiyi korur.

Savunma hakkı

4857 sayılı İş Kanunu’nun 19. maddesine göre işçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle yapılacak fesihlerde, kural olarak işçinin savunması alınmalıdır. Soruşturmanın sonunda ağır bir yaptırım gündeme gelebilecekse, savunma alınması yalnızca usul değil, adil sürecin de gereğidir.

Kişisel verilerin korunması

Soruşturma kapsamında e-postalar, kamera kayıtları veya diğer kişisel verilerin incelenmesi, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun ve ölçülü olmalıdır. Çalışanların bu tür incelemeler konusunda önceden aydınlatılmış olması önem taşır.

Adım adım soruşturma

  1. Kapsamı belirlemek: Neyin araştırılacağı ve kimlerle görüşüleceği yazılı olarak tanımlanır.
  2. Delilleri korumak: Belgeler, kayıtlar ve elektronik veriler değiştirilmeden güvence altına alınır.
  3. Görüşmeleri yapmak: Tanıklarla ve ilgili kişilerle yapılan görüşmeler tutanağa bağlanır.
  4. Savunma almak: Hakkında iddia bulunan kişiye iddialar açıkça bildirilir ve makul bir süre verilerek yazılı savunması alınır.
  5. Raporlamak: Bulgular, değerlendirme ve öneriler bir rapora dönüştürülür.
  6. Karar vermek: Karar, raporda yer alan bulgulara dayanır ve gerekçesiyle birlikte kayda alınır.

Süreye dikkat

İş Kanunu’nun 26. maddesine göre ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâllere dayanan haklı nedenle fesih yetkisi, bu davranışın öğrenildiği günden itibaren altı iş günü içinde ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Soruşturmanın gereksiz yere uzaması, bu sürenin kaçırılmasına yol açabilir. Hangi anın “öğrenme” sayılacağı somut olaya göre değişebileceğinden, sürecin baştan planlanması önemlidir.

Sonuç

Şirket içi soruşturma, adil bir süreç kurulduğunda hem şirketi hem de çalışanları korur. Tarafsızlık, gizlilik, savunma hakkı ve kayıt düzeni, ortaya çıkan sonucun güvenilirliğini belirler. Konunun organizasyon boyutu iç denetim yazısında ele alınıyor; süreç tasarımı için hizmetlerimiz sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Soruşturmada çalışanın savunması alınmak zorunda mı?

Davranış veya verimle ilgili nedenlerle yapılacak fesihlerde İş Kanunu md. 19 gereği kural olarak savunma alınmalıdır.

Haklı fesih için süre var mı?

İş Kanunu md. 26’ya göre öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl.

Avukat Zeki Demir

Yazar

Avukat Zeki Demir

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu, İstanbul Barosu üyesi. Demir Hukuk Bürosu'nun kurucusu ve DUAL360® Kurumsal Koruma Sistemi'nin geliştiricisi. 25 yılı aşkın süredir şirketlerin hukuki, mali ve yönetsel risk alanları üzerinde çalışıyor.

Avukat Zeki Demir hakkında

Bu konuda hukuki destek mi arıyorsunuz?

Şirketinize özel risk değerlendirmesi için Avukat Zeki Demir ile görüşme planlayın.

Randevu Talep Edin